Cukrzyca typu 1 to jedna z najczęstszych chorób przewlekłych wieku rozwojowego. Zachorowalność na nią systematycznie wzrasta – zarówno w Polsce, jak i na świecie. Schorzenie ma podłoże autoimmunizacyjne: układ immunologiczny stopniowo niszczy komórki β trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny. Podczas konferencji „Autoimmunologia 2025 – postępy w diagnostyce przeciwciał” prof. Przemysława Jarosz-Chobot z Kliniki Diabetologii Dziecięcej i Medycyny Stylu Życia w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka w Katowicach wygłosiła wykład pt. „Cukrzyca typu 1 – wyzwania diagnostyczne”.

Cukrzyca: nowe podejście do diagnostyki i leczenia

Prof. Jarosz-Chobot zwróciła uwagę, że diabetologia znajduje się obecnie w fazie głębokiej transformacji. Dotyczy ona zarówno kryteriów diagnostycznych, jak i możliwości terapeutycznych. Coraz częściej zmienia się także sposób postrzegania pacjenta – mówi się o „osobach z cukrzycą”, a nie o „chorych”. To podkreśla, że dziecko czy dorosły z cukrzycą może aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym, a sama choroba nie powinna go definiować.

Podczas wykładu omówiono m.in.:

• aktualne kryteria rozpoznania cukrzycy według zaleceń PTD i WHO,
• różnice między cukrzycą typu 1 i typu 2,
• epidemiologię schorzenia w Polsce i na świecie,
• objawy niedoboru insuliny i hipoglikemii,
• konsekwencje choroby, które w sposób istotny wpływają na jakość i długość życia pacjentów.

Rola autoprzeciwciał i badań przesiewowych

Szeroko przedstawiono znaczenie autoprzeciwciał (ICA, IAA, GADA, IA-2A, ZnT8A), które mogą pojawić się wiele miesięcy, a nawet lat przed wystąpieniem objawów klinicznych.

Z tego względu coraz większą uwagę przykłada się do badań przesiewowych, pozwalających na:

• wczesne wykrycie osób zagrożonych cukrzycą typu 1,
• ocenę ryzyka progresji choroby,
• wdrożenie odpowiedniej opieki jeszcze przed ujawnieniem się objawów.

Prof. Jarosz-Chobot zaprezentowała międzynarodowe inicjatywy badań przesiewowych oraz polski projekt EDENT1FI, w ramach którego oceniane jest występowanie autoprzeciwciał charakterystycznych dla cukrzycy u dzieci.

Nowa era w diabetologii

Po ponad 100 latach od odkrycia insuliny diabetologia wkracza w nowy etap. Coraz częściej mówi się o możliwości leczenia przyczynowego, a nie tylko łagodzenia skutków choroby. Holistyczna opieka nad osobą z cukrzycą typu 1 wymaga współpracy interdyscyplinarnego zespołu: diabetologa, dietetyka, psychologa, a także specjalistów wspierających codzienne funkcjonowanie pacjenta i jego rodziny.

Zachęcamy do obejrzenia pełnego wykładu prof. Przemysławy Jarosz-Chobot i poznania najnowszych kierunków w diagnostyce oraz terapii cukrzycy typu 1:

4:37 Cukrzyca – definicja
7:03 Rozpoznawanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej (PTD, WHO)
9:37 Cukrzyca typu 1 i 2
11:28 Cukrzyca jako problem globalny
12:07 Zapadalność na cukrzycę typu 1 a wiek
14:00 Cukrzyca w populacji pediatrycznej
14:35 Epidemiologia cukrzycy typu 1 w Polsce
16:42 Terapia cukrzycy typu 1
21:56 Objawy niedoboru insuliny
23:35 Objawy hipogliekemii
25:00 Etiopatogeneza
27:21 Przebieg kliniczny cukrzycy typu 1
28:43 Metody oznaczania autoprzeciwciał
34:26 Badania przesiewowe autoprzeciwciał w populacji
36:41 Monitorowanie poziomu autoprzeciwciał przeciwwyspowych u dzieci, młodzieży i dorosłych
40:37 Wskaźniki progresji cukrzycy typu 1
41:12 Zalecenia ADA, EASD, ISPAD, PTD (2025)
42:40 Badania przesiewowe w kierunku cukrzycy w różnych krajach
43:05 Projekt EDENT1FI – badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1 u dzieci w Polsce