Alergia to jedna z najczęstszych chorób przewlekłych XXI wieku. Objawy dotyczące nosa, spojówek, skóry czy przewodu pokarmowego są codziennością w praktyce lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Przez lata diagnostyka alergii była jednak postrzegana jako domena poradni specjalistycznych, a rola lekarza POZ ograniczała się głównie do leczenia objawowego i kierowania pacjenta do alergologa. W efekcie proces rozpoznania przyczyny dolegliwości bywał czasochłonny, a lekarz POZ pełnił głównie rolę pośrednika, bez dostępu do narzędzi umożliwiających rozpoczęcie diagnostyki przyczynowej już na pierwszym etapie opieki.

Obecnie ten model opieki uległ istotnej zmianie.

Diagnostyka alergii – nowa kompetencja POZ

Zgodnie z obowiązującymi przepisami lekarze podstawowej opieki zdrowotnej uzyskali możliwość zlecania badań serologicznych w kierunku alergii w ramach finansowania z NFZ. Oznacza to, że diagnostyka alergii wziewnej i pokarmowej może być obecnie rozpoczynana już na etapie POZ.

Jest to istotna zmiana organizacyjna, która umożliwia skrócenie ścieżki diagnostycznej pacjenta, wcześniejsze rozpoznanie przyczyny objawów oraz bardziej racjonalne kierowanie chorych do dalszej diagnostyki specjalistycznej – tam, gdzie jest ona rzeczywiście konieczna.

Diagnostyka alergii w POZ – fakty, nie mity

Rozpoznanie alergii nie opiera się wyłącznie na testach skórnych wykonywanych w poradniach alergologicznych. Od lat uznanym i równorzędnym narzędziem diagnostycznym w alergologii jest oznaczanie swoistych przeciwciał IgE w surowicy krwi.

Badania serologiczne w alergologii mają szczególne znaczenie, ponieważ:

1. mogą być wykonywane niezależnie od wieku pacjenta,
2. nie wymagają odstawiania leków przeciwhistaminowych,
3. są bezpieczne w przypadku pacjentów z silną reakcją anafilaktyczną, bo nie ma tu ryzyka wstrząsu, jak przy ekspozycji na alergeny w testach skórnych,
4. są idealne dla pacjentów z chorobami skóry, gdy testy skórne mogą być trudne do przeprowadzenia lub odczytu
5. pozwalają na jednoczesną ocenę uczulenia na wiele alergenów.

To właśnie ta ostatnia cecha stała się impulsem do rozwoju panelowych badań alergologicznych, w tym również testów dostosowanych do realiów pracy lekarza POZ.

Nowy rozdział: profile alergologiczne przeznaczone dla POZ

Odpowiedzią na nowe możliwości diagnostyczne w POZ są 10-alergenowe Profile EUROLINE POZ, zaprojektowane specjalnie z myślą o lekarzach podstawowej opieki zdrowotnej i ich pacjentach. Badania te mogą być zlecane w gabinecie POZ i finansowane w ramach budżetu powierzonego jako oznaczenia swoistych przeciwciał IgE w surowicy krwi. Testy te spełniają również wymogi określone w rozporządzeniu ministra zdrowia.

Dzięki zastosowaniu profili panelowych lekarz POZ zyskuje realne narzędzie do rozpoczęcia diagnostyki przyczynowej alergii już na etapie podstawowej opieki zdrowotnej, bez konieczności kierowania każdego pacjenta do specjalisty.

Lekarz POZ ma obecnie do dyspozycji dwa refundowane profile alergologiczne.

Profil EUROLINE wziewny POZ umożliwia przesiewową ocenę uczulenia na najczęstsze alergeny wziewne odpowiedzialne za objawy alergicznego nieżytu nosa, zapalenia spojówek oraz astmy. W skład tego profilu wchodzą:

• roztocze kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus, Dermatophagoides farinae),
• sierść kota i psa,
• pyłki traw (kupkówka, tomka, tymotka),
• pyłek żyta,
• pyłek bylicy,
• pyłek brzozy,
• pyłek olchy,
• pyłek leszczyny,
• grzyby pleśniowe z rodzaju Alternaria.

Zestaw ten obejmuje alergeny odpowiedzialne za większość alergii wziewnych obserwowanych w populacji pacjentów zgłaszających się do lekarza POZ.

Profil EUROLINE pokarmowy POZ pozwala na wstępną ocenę uczulenia na najczęstsze alergeny pokarmowe istotne klinicznie w POZ, czyli:

• mleko krowie,
• jajko (białko i żółtko),
• pszenica (mąka pszenna),
• soja,
• orzech ziemny,
• orzech laskowy,
• dorsz,
• krewetka,
• jabłko,
• marchew.

Dobór alergenów odzwierciedla najczęstsze przyczyny objawów alergii pokarmowej u dzieci i dorosłych, z jakimi lekarz POZ spotyka się w codziennej praktyce.

Co daje wczesna diagnostyka u lekarza POZ

Możliwość wykonania badań alergologicznych już na poziomie POZ przynosi korzyści zarówno pacjentom, jak i systemowi ochrony zdrowia, ponieważ:

1. skraca czas do ustalenia rozpoznania,
2. umożliwia wcześniejsze wdrożenie zaleceń środowiskowych i dietetycznych,
3. pozwala lepiej kwalifikować pacjentów do dalszej opieki specjalistycznej.

Warto podkreślić, że diagnostyka serologiczna w gabinecie POZ stanowi pierwszy, uporządkowany etap ścieżki diagnostycznej, jednakże nie zastępuje opieki alergologicznej.