Pacjenci zgłaszający się do lekarza POZ z przewlekłym lub nawracającym nieżytem nosa, kaszlem, świądem skóry, wysypkami czy dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego stanowią istotną część codziennej praktyki lekarskiej. Objawy te są często niespecyficzne, zmienne w czasie i mogą mieć wiele potencjalnych przyczyn – od infekcyjnych, przez czynnościowe, po immunologiczne. W takich sytuacjach kluczowe znaczenie ma trafna decyzja diagnostyczna już na etapie podstawowej opieki zdrowotnej.

Odpowiednio dobrane badania laboratoryjne pozwalają potwierdzić lub wykluczyć tło alergiczne objawów, uporządkować dalsze postępowanie i uniknąć długotrwałego leczenia objawowego bez rozpoznania przyczyny. Kluczowa jest przy tym prawidłowa interpretacja wyników badań oraz ich korelacja z obrazem klinicznym pacjenta. Poniżej przedstawiono praktyczne wskazówki, jak wykorzystywać oznaczanie swoistych IgE i profile EUROLINE w codziennej pracy lekarza POZ.

Oznaczanie swoistych IgE w POZ – co dokładnie daje to badanie?

Oznaczanie swoistych przeciwciał IgE (sIgE) w surowicy krwi pozwala na obiektywną ocenę tła alergicznego obserwowanych u pacjenta objawów. Badanie to umożliwia identyfikację potencjalnej przyczyny zarówno w alergii wziewnej, jak i pokarmowej już na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami lekarz POZ może zlecać oznaczanie swoistych przeciwciał IgE w surowicy krwi w ramach budżetu powierzonego, bez konieczności wcześniejszej konsultacji alergologicznej.

W praktyce klinicznej oznaczanie swoistych IgE w POZ pozwala na:

• skrócenie czasu do postawienia rozpoznania,
• wcześniejsze ukierunkowanie wywiadu i obserwacji pacjenta,
• lepsze ukierunkowanie dalszego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.

„Dekalog” zalet badań serologicznych IgE

Oznaczanie swoistych IgE w surowicy krwi jest uznanym i powszechnie stosowanym narzędziem diagnostycznym.

Do jego najważniejszych zalet należą:

1. możliwość wykonania niezależnie od wieku pacjenta,
2. brak konieczności odstawiania leków przeciwhistaminowych,
3. bezpieczeństwo u pacjentów pediatrycznych,
4. możliwość stosowania u kobiet w ciąży,
5. przydatność u osób w podeszłym wieku,
6. możliwość wykonania u pacjentów z rozległymi chorobami skóry,
7. bezpieczeństwo u pacjentów z dodatnim wywiadem reakcji anafilaktycznej,
8. jednoczesna ocena uczulenia na wiele alergenów,
9. obiektywny, ilościowy lub półilościowy charakter wyniku,
10. wysoka wartość diagnostyczna w alergiach pokarmowych, zwłaszcza u dzieci.

Powyższe zalety sprawiają, że testy serologiczne stanowią doskonałą alternatywę dla testów skórnych.

Kiedy zlecić profil alergologiczny w POZ?

Profile EUROLINE POZ (wziewny i pokarmowy) to 10-alergenowe panele zaprojektowane z myślą o codziennej praktyce lekarza rodzinnego i zgodne z obowiązującymi przepisami.

Znaczenie wyniku dodatniego

Profil EUROLINE pokarmowy POZ – wskazania

Profil pokarmowy jest wskazany u pacjentów z podejrzeniem alergii pokarmowej, np. z:

• dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego,
• objawami skórnymi pojawiającymi się po spożyciu określonych pokarmów,
• podejrzeniem alergii krzyżowej pyłki–pokarmy.

Profil EUROLINE wziewny POZ – wskazania

Profil wziewny warto rozważyć u pacjentów z podejrzeniem alergii wziewnej, np. z:

• przewlekłym lub sezonowym nieżytem nosa,
• zapaleniem spojówek,
• kaszlem lub świszczącym oddechem,
• nasileniem objawów w określonych porach roku.

Jakie informacje otrzymuje lekarz POZ z badania EUROLINE?

Wynik Profilu EUROLINE POZ przedstawiany jest w formie czytelnego wykresu.

Dzięki wynikowi badania EUROLINE POZ lekarz otrzymuje:

• jednoznaczne rozróżnienie wyniku dodatniego i ujemnego,
• informację o stężeniu swoistych przeciwciał IgE oraz ich klasie,
• informację o potencjalnych reakcjach krzyżowych (pasmo CCD),
• krótkie objaśnienie interpretacyjne.

Przykładowy wynik profilu EUROLINE POZ

Pasmo CCD – dlaczego ma znaczenie?

Każdy Profil EUROLINE zawiera pasmo CCD (ang. Cross-reactive Carbohydrate Determinants), umożliwiające ocenę obecności przeciwciał reagujących krzyżowo.

Przeciwciała anty-CCD:

• nie mają znaczenia klinicznego – nie wywołują objawów alergii,
• mogą jednak wpływać na wynik testów serologicznych, powodując dodatnie wyniki u pacjentów bez objawów klinicznych lub zawyżenie wyników dodatnich.

Struktury CCD występują m.in. w pyłkach traw i drzew, pokarmach pochodzenia roślinnego, lateksie oraz jadach owadów błonkoskrzydłych. Informacja o obecności przeciwciał anty-CCD wspiera prawidłową interpretację wyników badań.

Znaczenie wyniku ujemnego i dodatniego testu EUROLINE POZ

Znaczenie wyniku ujemnego

Ujemny wynik Profilu EUROLINE POZ oznacza brak wykrywalnych swoistych przeciwciał IgE wobec badanych alergenów, co:

• czyni mało prawdopodobnym uczulenie wobec badanych alergenów,
• pozwala skierować pacjenta na rozszerzoną diagnostykę do poradni alergologicznej (jeśli lekarz POZ podejrzewa alergiczny charakter objawów, których przyczyną mogą być inne alergeny niż te zawarte w testach),
• pozwala pozostawić pacjenta do dalszej obserwacji.

Znaczenie wyniku dodatniego

Dodatni wynik Profilu EUROLINE POZ pozwala:

• rozpoznać alergię w gabinecie POZ o ile dane z wywiadu, objawy i wynik badania sIgE tworzą spójny obraz.
• w jasnych przypadkach zakończyć diagnostykę na poziomie POZ i rozpocząć leczenie przeciwalergiczne oraz wdrożyć zalecenia środowiskowe lub dietetyczne.
• trafniej kwalifikować pacjenta do dalszej opieki specjalistycznej (dalszej diagnostyki, odczulania), o ile lekarz POZ uzna, że jest to wskazane.

Podsumowanie

Profile EUROLINE POZ stanowią praktyczne narzędzie diagnostyczne, umożliwiające ocenę uczulenia IgE-zależnego już na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej. Czytelna forma wyniku, obecność pasma CCD oraz jasno określony zakres alergenów wspierają lekarza POZ w podejmowaniu trafnych decyzji diagnostycznych i dalszym prowadzeniu pacjenta.