Zidentyfikowano nowy antygen docelowy dla autoprzeciwciał u pacjentów z chorobami neurologicznymi: VGLUT2 – ang. vesicular glutamate transporter 2 (transporter pęcherzykowy glutaminianu 2). Autoprzeciwciała przeciwko temu białku występowały u osób, u których schorzeniom neurologicznym często towarzyszyły zaburzenia sercowo-naczyniowe i choroby zapalne. Odkrycie to jest wynikiem badania przeprowadzonego we współpracy firmy EUROIMMUN z kilkoma laboratoriami i klinikami w Niemczech, opublikowanego niedawno w czasopiśmie „Brain, Behavior, and Immunity” [1].
Autoprzeciwciała – kluczowe markery w diagnostyce neurologicznej
Autoprzeciwciała są istotnymi biomarkerami autoimmunizacyjnych chorób neurologicznych i zazwyczaj wiążą się z określonymi fenotypami klinicznymi. Analiza przeciwciał antyneuralnych ułatwia klasyfikację jednostek chorobowych, dobór strategii terapeutycznych oraz badania nad mechanizmami patogenetycznymi. W ostatnich latach zidentyfikowano liczne antygeny docelowe – zarówno białka wewnątrzkomórkowe, jak i powierzchniowe. Niemniej jednak część antygenów wciąż pozostaje nieznana i niescharakteryzowana.
VGLUT2 jako nowy antygen docelowy
W badaniu przeanalizowano próbki surowicy 314 pacjentów, u których w teście immunofluorescencji pośredniej na tkance nerwowej stwierdzono charakterystyczny, lecz wcześniej niezidentyfikowany wzór fluorescencji przeciwciał IgG. Dzięki zastosowaniu immunoprecypitacji i spektrometrii masowej jako antygen docelowy zidentyfikowano białko VGLUT2. Obecność autoprzeciwciał potwierdzono w 285 z 314 próbek, wykorzystując:
- test oparty na komórkach HEK293 transfekowanych VGLUT2,
- testy inhibicji kompetencyjnej,
- badania kolokalizacji z przeciwciałem komercyjnym.
Charakterystyka epitopu w 17 próbkach surowicy wykazała, że autoprzeciwciała rozpoznają fragment białka VGLUT2 w regionie C-końcowym obejmujący aminokwasy 520–564.
Obraz kliniczny pacjentów z przeciwciałami anty-VGLUT2
W omawianym badaniu dostępne były dane kliniczne 87 pacjentów. Najczęściej rozpoznawano u nich zapalenie mózgu, otępienie, zaburzenia funkcji poznawczych oraz polineuropatię. W przypadku 18 pacjentów szczegółowe dane kliniczne zebrano retrospektywnie. Najczęściej stwierdzano zaburzenia funkcji poznawczych (upośledzenie pamięci, afazję, dezorientację), a ponadto zaburzenia czuciowo-ruchowe, zaburzenia chodu i widzenia. Często obserwowano również polineuropatię.
U większości chorych współistniały przewlekłe choroby wieloukładowe, m.in. cukrzyca typu 2 i zapalenie naczyń. Immunoterapię zastosowano u 12 pacjentów; u 8 z nich uzyskano korzystny efekt, choć w większości przypadków poprawa była jedynie częściowa.
Znaczenie odkrycia dla diagnostyki i leczenia pacjentów
Autorzy badania podkreślają, że zaburzenia neurologiczne związane z autoprzeciwciałami przeciwko VGLUT2 mogą stanowić nową chorobę autoimmunologiczną, potencjalnie reagującą na leczenie immunomodulacyjne. U pacjentów seropozytywnych wobec VGLUT2 stwierdzano deficyty zarówno w ośrodkowym, jak i w obwodowym układzie nerwowym, co jest zgodne z ekspresją VGLUT2 w neuronach glutaminergicznych pobudzających, obecnych w całym mózgu i rdzeniu kręgowym. Częste współwystępowanie chorób innych niż neurologiczne może wskazywać na znaczenie autoprzeciwciał anty-VGLUT2 jako markerów ogólnoustrojowych procesów autoimminizacyjnych z zajęciem układu nerwowego.
Tłumaczenie na podstawie: https://www.euroimmunblog.com/anti-vglut2-autoantibodies/
Piśmiennictwo:
Katarzyna Buska-Mach
Kierownik Promocji Produktów i Szkoleń Stacjonarnych / Senior Product Manager ds. Neurologii
