Trądzik odwrócony (łac. hidradenitis suppurativa, HS) jest przewlekłą, nawrotową chorobą zapalną mieszków włosowych, charakteryzującą się obecnością bolesnych guzków oraz ropni, prowadzących w miarę postępu choroby do powstawania przetok i blizn tkankowych. Etiologia HS pozostaje wieloczynnikowa, jednak coraz więcej badań wskazuje na kluczową rolę dysregulacji odpowiedzi wrodzonej, w szczególności nadaktywności neutrofili i procesu NETozy. Powstawanie neutrofilowych sieci zewnątrzkomórkowych (ang. neutrophil extracellular traps, NETs) to złożony mechanizm, który w HS wykracza poza fizjologiczną obronę przed patogenami i przyczynia się do rozwoju przewlekłego zapalenia i zaburzeń immunologicznych. Szacuje się, że częstość występowania HS wynosi 0,053–4%, z przewagą kobiet w stosunku 3:1, przy czym choroba dotyka głównie kobiety w wieku rozrodczym.

Mechanizmy aktywacji neutrofili i inicjacja NETozy w HS

Prawidłowe uwalnianie sieci NET stanowi element pierwszej linii odpowiedzi immunologicznej, wspomagając organizm w obronie przed inwazją czynników zewnętrznych. Dysregulacja tego procesu sprzyja rozwojowi licznych chorób immunologicznych. NEToza polega na uwolnieniu znacznej ilości wewnątrzkomórkowych komponentów neutrofili do przestrzeni zewnątrzkomórkowej. Proces ten może być inicjowany przez szerokie spektrum bodźców, w tym mikroorganizmy (bakterie, grzyby), ich produkty oraz regulatory odpowiedzi immunologicznej, takie jak cytokiny czy chemokiny.

Na początkowym etapie trądziku odwróconego dochodzi do aktywacji wrodzonego układu immunologicznego, co jest wynikiem kontaktu skóry z komponentami drobnoustrojów, tzw. PAMPs (ang. pathogen-associated molecular patterns), oraz z cząsteczkami DAMPs (ang. danger-associated molecular patterns), uwalnianymi z uszkodzonych lub obumierających komórek mieszka włosowego. Sygnały te są rozpoznawane przez receptory obecne na keratynocytach, makrofagach i komórkach dendrytycznych. Ich aktywacja inicjuje intensywną odpowiedź zapalną. Następnie dochodzi do uwalniania cytokin prozapalnych, takich jak IL-1β i TNF, które pełnią kluczową rolę w nasilaniu reakcji immunologicznej. Pod wpływem IL-1β i TNF keratynocyty zaczynają produkować szereg chemokin, m.in. CXCL8, CXCL11, CCL2 i CCL20, natomiast fibroblasty wytwarzają chemoatraktanty neutrofili, takie jak CXCL1 i CXCL6. Chemokiny te działają jak sygnały naprowadzające, intensywnie rekrutując do skóry różne populacje komórek układu immunologicznego. Sprzyja to masywnemu napływowi neutrofili, limfocytów T i B oraz monocytów do ogniska zapalnego. Nagromadzenie tych komórek prowadzi do powstawania ropni, uszkodzenia tkanek, tworzenia przetok oraz utrzymania przewlekłego stanu zapalnego, co w konsekwencji przyczynia się do progresji choroby.

Znaczenie testu Nu.Q® NETs w ocenie NETozy u pacjentów z HS

Rosnąca świadomość roli NETozy w chorobach autoimmunizacyjnych wpłynęła na potrzebę opracowania wiarygodnych narzędzi diagnostycznych pozwalających na ocenę zaburzeń uwalniania sieci NET in vivo. Jednym z najbardziej obiecujących rozwiązań w tym obszarze jest test Nu.Q® NETs, który pozwala na ilościowy pomiar krążących markerów NETozy, w tym nukleosomów zawierających histony H3.1, charakterystycznych dla aktywowanych neutrofili. Test wykorzystuje wyspecjalizowane przeciwciała, które rozpoznają nukleosomy modyfikowane w wyniku aktywacji neutrofili, co umożliwia precyzyjne odróżnienie NETozy od innych form śmierci komórkowej. Metoda ta została już z powodzeniem wykorzystana m.in. w diagnostyce sepsy, stanów zapalnych oraz wybranych chorób autoimmunizacyjnych, a dostępne dane wskazują, że może znaleźć zastosowanie również u pacjentów z HS. Ze względu na fakt, że w trądziku odwróconym wykazano zarówno nadmierne tworzenie sieci NET, jak i zaburzenia ich degradacji, oznaczenie poziomu markerów NETozy testem Nu.Q® NETs może stanowić wartościowe narzędzie wspierające diagnostykę, ocenę aktywności choroby oraz monitorowanie odpowiedzi na leczenie.

Podsumowanie

Dysregulacja NETozy coraz częściej wskazywana jest jako jeden z kluczowych elementów patogenezy trądziku odwróconego (HS). Nadmierna aktywacja neutrofili wzmacniana przez kaskadę cytokin i chemokin prowadzi do intensywnego tworzenia neutrofilowych sieci zewnątrzkomórkowych, czyli NETs. Choć zwykle stanowią one istotny mechanizm obronny, ich nadprodukcja i zaburzona degradacja sprzyjają utrwalaniu przewlekłego stanu zapalnego, uszkodzeniu tkanek oraz zaburzeniom immunologicznym obserwowanym w HS. Wprowadzenie nowoczesnych narzędzi diagnostycznych, takich jak test Nu.Q® NETs, pozwala ocenić NETozę w sposób ilościowy i specyficzny, otwierając nowe możliwości w zrozumieniu fenotypów choroby, monitorowaniu aktywności zapalnej i personalizacji terapii.

Piśmiennictwo

1. Li S., et al. Neutrophil extracellular traps and neutrophilic dermatosis: an update review.
   Cell Death Discovery. 2024;10:18
2. Byrd A.S., et al. Neutrophil extracellular traps, B cells, and type I interferons contribute to immune dysregulation in hidradenitis suppurativa. Science Translational Medicine. 2019;11(508)
3. https://www.euroimmun.pl/nowosc-wiarygodny-test-do-diagnostyki-netozy-juz-dostepny/ [dostęp: 19.11.2025]
4. https://www.euroimmun.pl/rola-sieci-net-w-patogenezie-chorob-od-sepsy-po-schorzenia-autoimmunizacyjne-i-metaboliczne/ [dostęp: 19.11.2025]
5. https://www.euroimmun.pl/netoza-nowy-wymiar-diagnostyki-i-terapii-w-sepsie-i-chorobach-autoimmunizacyjnych/ [dostęp: 20.11.2025]
6. https://www.euroimmun.pl/netoza-webinar/ [dostęp: 20.11.2025]