NEToza (ang. NETosis) to unikalny mechanizm obronny organizmu, związany z aktywnością neutrofili – najliczniejszej populacji leukocytów we krwi. Tradycyjnie neutrofile były opisywane przede wszystkim jako komórki zdolne do fagocytozy i degranulacji, jednak przełomowe badania z początku XXI w. wykazały, że potrafią one również uwalniać tzw. zewnątrzkomórkowe sieci neutrofilowe (ang. neutrophil extracellular traps, NET).

Proces ten polega na wyrzuceniu DNA do przestrzeni pozakomórkowej, gdzie wraz z histonami i białkami ziarnistości neutrofili tworzy on gęstą, lepką strukturę, zdolną do wiązania i unieszkodliwiania drobnoustrojów, takich jak bakterie, grzyby czy wirusy. NET pełnią więc funkcję swoistej pułapki na patogeny, a jednocześnie powierzchni, na której działają liczne czynniki przeciwdrobnoustrojowe (np. mieloperoksydaza, elastaza, defensyny, laktoferyna).

NEToza stanowi kluczowy element wrodzonej odpowiedzi immunologicznej, ale jej nadmierna aktywacja może prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. Struktury NET są źródłem autoantygenów i mediatorów zapalnych, które mogą indukować przewlekłe stany zapalne, uszkodzenia tkanek, a także przyczyniać się do rozwoju chorób autoimmunizacyjnych czy metabolicznych. Najlepiej poznanym stanem klinicznym związanym z nadmierną aktywnością NET pozostaje sepsa, w której niekontrolowane uwalnianie sieci neutrofilowych sprzyja uszkodzeniu śródbłonka, aktywacji układu krzepnięcia i rozwojowi niewydolności wielonarządowej.

Biomarkery NETozy – nowe narzędzia diagnostyczne

Odkrycie roli NETozy w sepsie otworzyło nowe perspektywy w jej diagnostyce i terapii. Szczególne znaczenie mają nukleosomy zawierające histony H3.1, które są kluczowym markerem sieci NET. Badania kliniczne przeprowadzone na dużych populacjach pacjentów wskazują, że podwyższony poziom H3.1 koreluje z ciężkością przebiegu sepsy oraz zwiększonym ryzykiem zgonu.

Na tej podstawie opracowano test Nu.Q® NETs, który umożliwia ilościowy pomiar markerów NETozy w osoczu. Zaletą tego testu jest niewielka objętość próbki oraz możliwość zastosowania w rutynowej praktyce klinicznej – zarówno w diagnostyce, jak i monitorowaniu progresji pacjentów z sepsą oraz innymi chorobami przebiegającymi z tworzeniem sieci NET. Warto podkreślić, że śmiertelność sepsy wzrasta z każdą godziną opóźnienia we wdrożeniu leczenia, co czyni szybkie testy biomarkerów, takie jak Nu.Q® NETs, wyjątkowo cennymi narzędziami.

Webinar „What is NETosis?”

Temat NETozy, jej znaczenia biologicznego oraz roli w sepsie szczegółowo omawia dr Andrew Retter, Chief Medical Officer w międzynarodowej spółce biotechnologicznej Volition. Firma ta zajmuje się rozwijaniem innowacyjnych testów służących do wczesnej diagnostyki i monitorowania chorób, w tym nowotworów oraz schorzeń związanych z NETozą, takich jak sepsa.

Doktor Retter jest również konsultantem medycznym w Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust w Londynie, której szpitale należą do najbardziej renomowanych w Wielkiej Brytanii. Specjalizuje się on w leczeniu ciężkiej niewydolności oddechowej oraz w terapii powikłań zakrzepowych. Jest też jednym z niewielu lekarzy w Wielkiej Brytanii, którzy uzyskali pełne kwalifikacje specjalistyczne w dwóch dziedzinach jednocześnie – intensywnej terapii i hematologii.

W swojej prezentacji dr Andrew Retter wyjaśnia m.in.:

• czym jest NEToza;
• jakie są trzy podstawowe funkcje neutrofili: fagocytoza, degranulacja oraz uwalnianie NET;
• jak wygląda proces tworzenia sieci NET krok po kroku – od aktywacji neutrofili po wyrzut DNA;
• jakie są typy NETozy: samobójcza, z zachowaniem żywotności komórek i mitochondrialna;
• w jaki sposób nadmierna aktywacja NET prowadzi do poważnych konsekwencji klinicznych;
• jakie znaczenie mają histony i nukleosomy jako markery procesu NETozy;
• jaki jest potencjał biomarkerów NET w prognozowaniu przebiegu sepsy i personalizacji leczenia.