W neurologii nowoczesne terapie biologiczne i immunomodulujące znajdują zastosowanie w wybranych ciężkich chorobach o podłożu autoimmunizacyjnym, szczególnie wtedy, gdy konieczne jest długotrwałe i precyzyjnie ukierunkowane hamowanie aktywności choroby. Dotyczy to m.in. pacjentów z chorobami ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (ang. neuromyelitis optica spectrum disorder, NMOSD) oraz chorych na uogólnioną postać miastenii, w leczeniu których w ostatnich latach coraz większą rolę odgrywają terapie celowane, w tym przeciwciała monoklonalne. Publikacje naukowe wskazują, że leczenie to może skutecznie zmniejszać aktywność choroby, ograniczać liczbę zaostrzeń i poprawiać rokowanie. Jednocześnie wdrożenie tego typu terapii wymaga starannej kwalifikacji chorego. Szczególne znaczenie ma tu diagnostyka w kierunku gruźlicy, ponieważ immunosupresja może sprzyjać reaktywacji zakażenia utajonego do aktywnej postaci zakaźnej. Dlatego badania przesiewowe w tym kierunku stanowią istotny element bezpiecznego przygotowania pacjenta do leczenia.

Zmiana zapisu w programach lekowych

Na mocy Obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 17 marca 2026 r., które obowiązuje od 1 kwietnia 2026 r., zmieniono zapisy dotyczące diagnostyki gruźlicy w wybranych programach lekowych. Dotychczasowe odwołanie do konkretnej nazwy handlowej testu laboratoryjnego zastąpiono ogólnym określeniem: „test IGRA w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy”. Zmiana ta zwiększa przejrzystość zapisów oraz umożliwia stosowanie różnych testów zgodnych z aktualnymi standardami.

Które programy lekowe w neurologii objęto zmianą?

W obu przypadkach bezpieczeństwo kwalifikacji do leczenia ma kluczowe znaczenie, a diagnostyka gruźlicy stanowi istotny element postępowania przed rozpoczęciem terapii.

Test T-SPOT.TB spełnia kryteria nowych zapisów programów lekowych

T-SPOT.TB jest jednym z testów z grupy IGRA (ang. interferon gamma release assay), wykorzystywanych w diagnostyce zakażenia prątkiem gruźlicy. Badanie opiera się na technologii ELISPOT (ang. enzyme-linked immunospot) i pozwala ocenić odpowiedź limfocytów T na antygeny swoiste dla Mycobacterium tuberculosis. Dzięki temu wspiera identyfikację pacjentów, którzy przed rozpoczęciem leczenia biologicznego lub immunomodulującego wymagają oceny w kierunku zakażenia gruźliczego. Istotną cechą tej metody jest sposób opracowania próbki. Procedura testu T-SPOT.TB obejmuje etap izolacji, przemywania i zliczania komórek jednojądrzastych krwi obwodowej (ang. peripheral blood mononuclear cells, PBMC) przed wykonaniem oznaczenia, co pomaga ograniczyć wpływ czynników przedanalitycznych na wynik badania. T-SPOT.TB charakteryzuje się wysoką czułością i swoistością diagnostyczną oraz pozwala na otrzymanie wiarygodnych wyników również w grupach pacjentów z immunosupresją.

T-SPOT.TB może stanowić jedno z narzędzi wspierających bezpieczną kwalifikację chorego do terapii. W świetle nowych zapisów programów lekowych test ten spełnia kryterium „testu IGRA w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy”.

Piśmiennictwo

1. Ministerstwo Zdrowia. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 marca 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 kwietnia 2026 r.
2. https://www.revvity.com/category/tuberculosis-management [dostęp: 14.04.2026].