Leczenie biologiczne odgrywa istotną rolę w terapii wielu ciężkich chorób dermatologicznych, zwłaszcza wtedy, gdy standardowe metody postępowania nie zapewniają wystarczającej kontroli objawów lub nie pozwalają uzyskać trwałej poprawy klinicznej. Terapie te mogą w znacznym stopniu wpływać na przebieg choroby, zmniejszać nasilenie zmian skórnych, poprawiać komfort życia pacjenta oraz ograniczać długofalowe konsekwencje przewlekłego stanu zapalnego. Jednocześnie ważnym etapem wdrażania leczenia biologicznego jest właściwa kwalifikacja chorego, która pozwala na optymalny dobór terapii oraz minimalizację ryzyka działań niepożądanych. Istotnym elementem tego procesu jest ocena ryzyka zakażeń, które w warunkach immunosupresji mogą ulec reaktywacji. Dotyczy to zwłaszcza gruźlicy utajonej (ang. latent tuberculosis infection, LTBI), ponieważ leczenie biologiczne – szczególnie inhibitorami TNF-α – wiąże się ze zwiększonym ryzykiem jej reaktywacji. Z tego względu przed rozpoczęciem terapii zaleca się przeprowadzenie badań przesiewowych w kierunku LTBI oraz wdrożenie leczenia profilaktycznego w przypadku jej rozpoznania, co zmniejsza ryzyko rozwoju aktywnej postaci choroby.

Co zmieniło się w programach lekowych

W Obwieszczeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 marca 2026 r., obowiązującym od 1 kwietnia 2026 r., wprowadzono zmianę zapisów w wybranych programach lekowych. Zmiana ta polega na zastąpieniu wskazania konkretnej nazwy handlowej testu laboratoryjnego ogólnym określeniem: „test IGRA w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy”. Takie podejście zwiększa elastyczność diagnostyczną i lepiej odpowiada współczesnym standardom medycznym.

Zmiana dotyczy następujących programów lekowych w dermatologii:

W praktyce oznacza to, że w kwalifikacji pacjentów do terapii biologicznych w dermatologii można stosować testy IGRA zgodne z aktualnymi wymaganiami i rekomendacjami, bez ograniczenia się tylko do jednego rozwiązania.

T-SPOT.TB a nowe zapisy programów lekowych

T-SPOT.TB należy do grupy testów IGRA (ang. interferon gamma release assay) i służy do wykrywania odpowiedzi immunologicznej na antygeny swoiste dla Mycobacterium tuberculosis. Badanie wykorzystuje technologię ELISPOT (ang. enzyme-linked immunospot) i opiera się na ocenie aktywności limfocytów T produkujących interferon gamma. Z perspektywy praktyki klinicznej test T-SPOT.TB może mieć szczególne znaczenie w przypadku pacjentów z zaburzeniami odporności lub obniżoną liczbą limfocytów, ponieważ wykorzystuje standaryzowaną liczbę analizowanych komórek. Ważnym elementem metody jest także sposób przygotowania próbki, obejmujący etap przemywania komórek przed inkubacją, który ogranicza wpływ składników surowicy na wynik badania. Dzięki wysokiej czułości i swoistości diagnostycznej T-SPOT.TB stanowi wartościowe narzędzie w ocenie ryzyka zakażenia gruźliczego u pacjentów kwalifikowanych do leczenia biologicznego.

W świetle nowych zapisów programów lekowych test T-SPOT.TB spełnia kryterium „testu IGRA w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy”, a tym samym może stanowić jedno z narzędzi wspierających bezpieczną kwalifikację pacjentów dermatologicznych do leczenia biologicznego.

Piśmiennictwo

Ministerstwo Zdrowia. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 17 marca 2026 r. w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych na 1 kwietnia 2026 r.