Neuropatie związane z gammapatią IgM stanowią wyzwanie diagnostyczne – mogą przypominać inne neuropatie demielinizacyjne, jednocześnie różniąc się od nich przebiegiem i reakcją na leczenie. Istotnym markerem różnicującym te jednostki chorobowe są przeciwciała anty-MAG. Nowoczesny test CBA EUROIMMUN, oparty na komórkach transfekowanych i zgodny z wymogami CE-IVDR, umożliwia wyjątkowo czułe i swoiste wykrywanie tych przeciwciał, otwierając nowe możliwości w diagnostyce różnicowej neuropatii demielinizacyjnych.

Polineuropatie i związek z przeciwciałami

Polineuropatie to zróżnicowana grupa chorób, wśród których istotną część stanowią schorzenia o podłożu autoimmunizacyjnym oraz neuropatie związane z gammapatiami monoklonalnymi. Polineuropatie paraproteinemiczne to jednostki, w których we krwi wykrywa się białko monoklonalne (tzw. paraproteina lub białko M). W zależności od typu paraproteiny neuropatia może mieć charakter demielinizacyjny lub aksonalny. W neuropatiach demielinizacyjnych IgM-zależnych paraproteina może przyłączać się do osłonki mielinowej i ją uszkadzać, prowadząc do postępującej demielinizacji.

Jednym z najważniejszych markerów stosowanych w różnicowaniu tych schorzeń są przeciwciała przeciwko glikoproteinie związanej z mieliną (ang. myelin-associated glycoprotein, MAG).

Przeciwciała anty-MAG – znaczenie w diagnostyce neuropatii IgM

Przeciwciała anty-MAG są skierowane przeciwko epitopowi HNK-1 (ang. human natural killer 1), obecnemu na białku MAG, które pełni kluczową rolę w stabilizacji osłonek mielinowych w nerwach obwodowych. Atak autoprzeciwciał IgM prowadzi do uszkodzenia warstwy mielinowej i w konsekwencji do poważnego upośledzenia przewodzenia bodźców nerwowych, co tłumaczy typowe objawy tej neuropatii.

Przeciwciała anty-MAG/HNK-1 wykrywa się głównie w polineuropatiach demielinizacyjnych związanych z gammapatią monoklonalną IgM, najczęściej w przebiegu:

• gammapatii niezłośliwych, np. IgM gammapatii monoklonalnej o nieokreślonym znaczeniu (ang. monoclonal gammapathy of undetermined significance, MGUS),
• gammapatii związanych z chorobami rozrostowymi, np. makroglobulinemii Waldenströma,
• neuropatii o fenotypie DADS (ang. distal acquired demyelinating symmetric neuropathy), przebiegającej z dystalnymi zaburzeniami czucia, ataksją i powolną progresją.

Znaczenie wyniku anty-MAG – klucz do prawidłowej diagnostyki

Wykrycie przeciwciał przeciwko MAG/HNK-1 umożliwia odróżnienie tej neuropatii od innych zapalnych, metabolicznych lub dziedzicznych polineuropatii, np. przewlekłej zapalnej poliradikuloneuropatii demielinizacyjnej (ang. chronic inflammatory demyelinating polyneuropathy, CIDP), polineuropatii cukrzycowych lub toksycznych.

Zgodnie z najnowszymi wytycznymi European Academy of Neurology / Peripheral Nerve Society (EAN/PNS, 2021) oznaczenie anty-MAG jest szczególnie istotne u pacjentów z paraproteinemią IgM, którzy spełniają kryteria CIDP. Wynika to z faktu, że neuropatia anty-MAG może klinicznie przypominać CIDP, jednak różni się patomechanizmem, dynamiką choroby oraz odpowiedzią na leczenie.

Neuropatie anty-MAG są obecnie traktowane jako odrębna jednostka chorobowa, poza spektrum CIDP, mimo że ich fenotyp częściowo nakłada się na obraz CIDP. U większości pacjentów stwierdza się charakterystyczne zmiany w badaniu elektrofizjologicznym i histopatologicznym, a chorzy zwykle nie odpowiadają na leczenie immunoglobulinami dożylnymi (IVIg) ani glikokortykosteroidami.

Wczesna identyfikacja autoprzeciwciał anty-MAG ma więc ogromne znaczenie terapeutyczne i prognostyczne.

NOWOŚĆ! Test CBA anty-MAG/HNK1 – jedyny z certyfikatem CE-IVDR

Nowatorski test EUROIMMUN CBA (ang. cell based assay) umożliwia wykrywanie przeciwciał IgM anty-MAG występujących w przebiegu neuropatii demielinizacyjnych.

Test CBA EUROIMMUN dzięki zastosowaniu komórek transfekowanych ekspresujących antygen MAG/HNK-1 w jego naturalnej konformacji odzwierciedla diagnostyczny kontekst biologiczny i pozwala wykrywać przeciwciała rozpoznające epitopy konformacyjne. Zastosowanie tej nowoczesnej technologii w teście EUROIMMUN umożliwia bardzo wysoką czułość (98,9%) i stuprocentową swoistość w wykrywaniu przeciwciał IgM anty-MAG, przewyższając tym samym klasyczne testy ELISA.

Piśmiennictwo

Podsumowanie

Oznaczanie przeciwciał anty-MAG stanowi kluczowe narzędzie diagnostyczne w neuropatiach demielinizacyjnych związanych z gammapatią IgM. Pozwala:

• różnicować neuropatię anty-MAG z CIDP,
• uniknąć nieskutecznych terapii,
• ukierunkować leczenie zgodnie z patomechanizmem choroby,
• monitorować przebieg leczenia i odpowiedź na nie.

Nowy test CBA anty-MAG EUROIMMUN stanowi obecnie najbardziej czułe, swoiste i praktyczne narzędzie diagnostyczne dostępne w rutynowej praktyce laboratoryjnej. Test Anty-MAG CBA uzupełnia unikalne portfolio produktów EUROIMMUN w zakresie testów do wykrywania przeciwciał antyneuralnych, obejmujące ponad 60 autoprzeciwciał, w tym wiele nowatorskich i unikalnych parametrów.