Biomarkery NET-ozy coraz częściej są analizowane nie tylko jako wskaźniki aktywacji neutrofili, ale także jako potencjalne narzędzia stratyfikacji ryzyka u pacjentów z sepsą. Najnowszych informacji dostarcza opublikowana w 2026 r. w „Critical Care Medicine” analiza danych i próbek pochodzących z wieloośrodkowego randomizowanego badania SISPCT (ang. The Placebo-Controlled Trial of Sodium Selenite and Procalcitonin Guided Antimicrobial Therapy in Severe Sepsis), obejmująca blisko 1000 pacjentów z sepsą i wstrząsem septycznym.

Autorzy wykazali, że wysokie stężenie nukleosomów zawierających histon H3.1 już przy przyjęciu pacjenta było związane zarówno z większym ryzykiem zgonu, jak i koniecznością zastosowania terapii nerkozastępczej (ang. renal replacement therapy, RRT). Do oznaczenia H3.1 wykorzystano test Nu.Q® NETs.

Dlaczego H3.1 może mieć znaczenie w sepsie

Zewnątrzkomórkowe sieci neutrofilowe (ang. neutrophil extracellular traps, NET) są ważnym elementem wrodzonej odpowiedzi immunologicznej. Pomagają ograniczać rozprzestrzenianie patogenów, ale nadmierne powstawanie NET-ów może prowadzić do efektu odwrotnego: nasilać stan zapalny, uszkodzenie śródbłonka, zaburzenia krzepnięcia, immunotrombozę oraz uszkodzenie narządów.

Jednym ze składników NET-ów są nukleosomy zawierające histony. Krążące nukleosomy H3.1 są wykorzystywane jako marker NET-ozy, a ich oznaczanie pozwala spojrzeć na stan chorego z nieco innej perspektywy niż klasyczne markery zapalenia czy parametry funkcji poszczególnych narządów.

Może to być szczególnie istotne w ostrym uszkodzeniu nerek związanym z sepsą (ang. sepsis-associated acute kidney injury, SA-AKI). Powikłanie to istotnie pogarsza rokowanie, zwłaszcza jeżeli niewydolność nerek staje się na tyle ciężka, że konieczne jest wdrożenie RRT.

Prawie 1000 pacjentów z sepsą i wstrząsem septycznym

Nowa publikacja z 2026 r. jest analizą danych i próbek z wieloośrodkowego badania SISPCT. Do oceny stężenia nukleosomów H3.1 posłużyły próbki osocza 971 pacjentów leczonych na 33 oddziałach intensywnej terapii w Niemczech. Spośród tych osób 443 sklasyfikowano jako chorych z sepsą, 520 jako chorych ze wstrząsem septycznym, natomiast u 8 klasyfikacja nie była możliwa z powodu braku danych dotyczących stężenia mleczanów.

Stężenie nukleosomów H3.1 oznaczano w osoczu za pomocą testu Nu.Q® NETs. Badaczy interesowało przede wszystkim, czy wynik uzyskany przy przyjęciu pacjenta może dostarczać informacji o późniejszej konieczności wdrożenia RRT oraz 28-dniowej śmiertelności.

Im cięższy przebieg sepsy, tym wyższe stężenie H3.1

Pierwsza wyraźna różnica dotyczyła ciężkości choroby. Mediana stężenia H3.1 wynosiła:

• 432,71 ng/mL u pacjentów z sepsą,
• 921,84 ng/mL u pacjentów ze wstrząsem septycznym.

Różnica była istotna statystycznie (p < 0,001).

Jeszcze wyższe wartości obserwowano u pacjentów z ciężkim uszkodzeniem nerek. W grupie wymagającej RRT mediana H3.1 wynosiła 801,4 ng/mL u chorych z sepsą i 1832 ng/mL u pacjentów ze wstrząsem septycznym.

Nukleosomy H3.1 niezależnie związane z koniecznością RRT i śmiertelnością

Najważniejszy wniosek z badania pojawił się jednak w analizie wieloczynnikowej.

Dziesięciokrotny wzrost stężenia H3.1 przy przyjęciu wiązał się z około 80-procentowym wzrostem ryzyka późniejszego zastosowania terapii nerkozastępczej. Zależność pozostawała istotna w analizie wieloczynnikowej uwzględniającej m.in. stężenia mleczanów, prokalcytoniny i CRP.

W przypadku śmiertelności 28-dniowej dziesięciokrotny wzrost H3.1 był związany z 48-procentowym wzrostem ryzyka zgonu po uwzględnieniu pozostałych analizowanych parametrów.

Szczególnie interesująca okazała się również analiza wartości powyżej 2500 ng/mL. Tak wysokie stężenie H3.1 przy przyjęciu wiązało się z tym, że ryzyko zastosowania RRT było 3,5–4 razy większe, a zależność obserwowano zarówno po 7, 14 i 28 dniach, jak i w analizie 90-dniowej. Należy jednak traktować tę wartość jako punkt odcięcia wyznaczony w analizowanym zbiorze danych, a nie jako ustalony klinicznie próg decyzyjny.

Co test Nu.Q® NETs może wnieść do diagnostyki

Wartość oznaczenia H3.1 nie polega na zastąpieniu stosowanych obecnie parametrów laboratoryjnych. Marker ten dostarcza informacji o aktywacji wrodzonej odpowiedzi immunologicznej i procesie NET-ozy, a więc o mechanizmie biologicznym odmiennym od tego, który odzwierciedlają kreatynina, CRP czy prokalcytonina.

Co więcej, korelacja H3.1 z liczbą leukocytów była słaba, podobnie jak korelacja z wyjściowym stężeniem kreatyniny. Jednocześnie wysokie H3.1 pozostawało silnie związane z późniejszym wystąpieniem ciężkiej dysfunkcji narządowej, wymagającej RRT. Według autorów może to oznaczać, że H3.1 odzwierciedla rozwijający się proces uszkodzenia narządów, a nie jedynie jego już widoczne następstwa.

To właśnie tutaj tkwi potencjał testu Nu.Q® NETs. Jest to wykonywane w osoczu oznaczenie ilościowe, które może uzupełniać klasyczne parametry o informację dotyczącą biomarkera związanego z NET-ozą.

Od biomarkera do stratyfikacji ryzyka

Autorzy nowej publikacji wskazują, że oznaczenie H3.1 przy przyjęciu może w przyszłości pomóc wcześniej identyfikować pacjentów o wysokim ryzyku pogorszenia stanu klinicznego, wymagających szczególnie intensywnego monitorowania. Nukleosomy mogą być również interesującym parametrem do stratyfikacji pacjentów w przyszłych badaniach klinicznych dotyczących sepsy i SA-AKI. Na obecnym etapie wyniki nie uzasadniają jednak podejmowania decyzji o rozpoczęciu RRT wyłącznie na podstawie stężenia H3.1.

Podsumowanie

Wyniki analizy SISPCT pokazują, że stężenie nukleosomów H3.1 oznaczone przy przyjęciu pacjenta może dostarczać dodatkowej informacji prognostycznej u chorych z sepsą i wstrząsem septycznym. Wyższe wartości były związane zarówno z większym ryzykiem 28-dniowej śmiertelności, jak i koniecznością zastosowania terapii nerkozastępczej.

Oznaczenie za pomocą testu Nu.Q® NETs pozwala ocenić biomarker związany z NET-ozą, a więc z mechanizmem odpowiedzi immunologicznej, który nie jest bezpośrednio odzwierciedlany przez rutynowo stosowane parametry, takie jak kreatynina, CRP czy prokalcytonina. Autorzy wskazują, że H3.1 może mieć szczególne znaczenie jako marker uzupełniający stratyfikację ryzyka i pomagający identyfikować pacjentów zagrożonych wczesnym pogorszeniem stanu klinicznego.

Choć wyniki wymagają jeszcze prospektywnej walidacji, publikacja dostarcza kolejnych danych wskazujących na potencjał nukleosomów H3.1 jako biomarkera prognostycznego związanego z dysfunkcją narządową i niekorzystnym przebiegiem sepsy.

Piśmiennictwo

1. Neumann C., Bloos F., Hla T.T.W. i wsp. H3.1 Nucleosomes to Predict Renal Replacement Therapy and Mortality in Sepsis—A Secondary Analysis of the SISPCT Randomized Control Trial. Critical Care Medicine. 2026. doi: 10.1097/CCM.0000000000007270.
2. Filippini D.F.L., Jiang M., Kramer L. i wsp. Plasma H3.1 nucleosomes as biomarkers of infection, inflammation and organ failure. Critical Care. 2025;29:198.
3. Retter A., Singer M., Annane D. “The NET effect”: Neutrophil extracellular traps – a potential key component of the dysregulated host immune response in sepsis. Critical Care. 2025;29:59.