Wywiad z prof. dr. hab. inż. Marcinem Sieńczykiem, Prodziekanem ds. Współpracy z otoczeniem Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej, Kierownikiem Katedry Chemii Organicznej i Medycznej Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej

Panie Profesorze, współpraca między środowiskiem akademickim a firmami dostarczającymi nowoczesne rozwiązania diagnostyczne ma dziś ogromne znaczenie dla jakości kształcenia przyszłych specjalistów. Jak rozpoczęła się Pana wieloletnia współpraca z Euroimmun i jakie były jej główne założenia na początku?

Wszystko zaczęło się od pomysłu prof. Józefa Oleksyszyna, żeby utworzyć nową specjalność: biotechnologia farmaceutyczna – na kierunku biotechnologia na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej – która łączyłaby z jednej strony zagadnienia z chemii medycznej, projektowania związków biologicznie aktywnych, biochemii czy biotechnologii, z drugiej zaś strony elementy immunologii oraz diagnostyki. Pierwsi studenci rozpoczęli naukę na specjalności w 2006 roku – w tym roku obchodzimy okrągłą rocznicę… ale ten czas szybko płynie… aż trudno uwierzyć.

Oczywiście zanim specjalność została uruchomiona, musieliśmy zaplanować, oprócz samej koncepcji, także wszystkie zajęcia – wykłady, ćwiczenia czy zajęcia laboratoryjne. Nie ukrywam, że sporym wyzwaniem było uruchomienie zajęć z diagnostyki klinicznej. W sumie niewielki zbieg okoliczności sprawił, że się udało. Pewnego dnia odwiedził nas nasz były student – wówczas już absolwent Wydziału Chemicznego – ot tak, po prostu wpadł pogadać i zapytać, co słychać. W trakcie rozmowy okazało się, iż znalazł on swoją pierwszą pracę w firmie Euroimmun. Przyznam, że w owym czasie moja wiedza na temat Euroimmun była znikoma. Wiedziałem jedynie, że zajmują się diagnostyką. I chyba w sumie nic więcej. I tak się to zaczęło. Spośród bogatego portfolio produktów, technik i formatów diagnostycznych wybraliśmy te, które z jednej strony były zgodne z przyjętą koncepcją kształcenia i interesujące dla studentów, a z drugiej strony możliwie szeroko pokryły zagadnienia współczesnej diagnostyki, szczególnie te dotyczące chorób autoimmunizacyjnych, alergii, infekcji bakteryjnych czy wirusowych. To, co było dla nas szczególnie ważne, to wsparcie merytoryczne i techniczne, które otrzymaliśmy ze strony zespołu Euroimmun. Nasza współpraca od samego początku nie była jednostronna, to nie było tylko zakupienie testów czy dzierżawa niezbędnej aparatury. To wsparcie na każdym etapie, to przekazanie swoistego know-how, to porady w zakresie newralgicznych etapów wykonywanych analiz, to pomoc w interpretacji trudnych wyników, to współtworzenie środowiska i przestrzeni wymiany doświadczeń, zaangażowania studentów i akademii w poznawanie nowoczesnych podejść w diagnostyce. Przez te dwadzieścia lat wiele się zmieniło, niektóre z realizowanych ćwiczeń zostały zastąpione przez inne, nowsze i bardziej aktualne – to jest dynamiczny proces, tak jak dynamiczny jest rozwój współczesnej diagnostyki. Cieszę się, że w tej kwestii zawsze możemy liczyć na merytoryczne wsparcie Euroimmun.

W ramach zajęć z diagnostyki klinicznej studenci biotechnologii mają możliwość poznawania zarówno podstaw teoretycznych, jak i praktycznych aspektów nowoczesnej diagnostyki laboratoryjnej. Jak wygląda program prowadzonych przez Pana zajęć i które zagadnienia są szczególnie istotne z perspektywy przygotowania studentów do pracy w laboratoriach diagnostycznych i naukowych?

Program zajęć został podzielony na bloki tematyczne, które pozwalają studentom poznać cały proces diagnostyczny (w kierunku konkretnej grupy schorzeń, np. blok laboratoryjny skupiony na diagnostyce chorób autoimmunizacyjnych tkanki łącznej czy zakażeń Borrelia). Zajęcia prowadzone są w sposób pozwalający na przekazanie wiedzy teoretycznej związanej z diagnostyką danego schorzenia, w tym nowych metod diagnostycznych. W ramach takich segmentów studenci mają możliwość pracy z komercyjnymi zestawami testowymi przeznaczonymi do diagnostyki in vitro – takimi, z jakimi pracuje się w laboratoriach diagnostycznych.

Dodatkowo studenci zapoznają się z praktycznymi aspektami konstrukcji testów diagnostycznych w podstawowych formatach (ELISA czy testy lateralne), projektując takie testy i przygotowując je od podstaw. Ten element zajęć pozwala na głębsze zrozumienie, co dokładnie dzieje się np. na membranie testowej. Projektowanie własnych prototypów testowych uruchamia kreatywne myślenie i motywuje do szukania zupełnie nowych metod i rozwiązań diagnostycznych.

Nowoczesna diagnostyka laboratoryjna opiera się dziś na zaawansowanych technologiach i coraz większej automatyzacji procesów badawczych, dlatego niezwykle istotne jest, aby studenci już na etapie kształcenia mieli kontakt z rozwiązaniami stosowanymi w codziennej praktyce laboratoryjnej. Z jakich metod diagnostycznych korzystają studenci podczas zajęć z diagnostyki klinicznej i jakie testy Euroimmun mają okazję wykonywać?

Metody diagnostyczne, z którymi zapoznają się studenci podczas zajęć z diagnostyki klinicznej, to przede wszystkim testy immunofluorescencji pośredniej, testy EUROLINE czy testy immunoenzymatyczne na podłożu stałym. Studenci mają okazję pracować z zestawami testowymi do diagnostyki autoprzeciwciał (np. detekcja ANA, przeciwciał antyneuralnych), chorób zakaźnych (detekcja przeciwciał specyficznych wobec Helicobacter pylori, EBV czy Borrelia). Interpretację i raportowanie uzyskanych wyników prowadzą z wykorzystaniem profesjonalnego oprogramowania, które jest przystosowane do użytku w laboratoriach diagnostycznych, co dodatkowo podnosi wartość dydaktyczną zajęć.

Jakie znaczenie mają organizowane przez firmę Euroimmun wykłady dla studentów? Czy zauważa Pan, że takie spotkania wpływają na ich zainteresowania zawodowe lub sposób postrzegania nowoczesnej diagnostyki?

Wykłady dla studentów organizowane przez firmę Euroimmun niosą wiele korzyści. Omówienie kryteriów diagnostycznych, algorytmu diagnostycznego i interpretacji wyników jest wzbogacane o informacje historyczne dotyczące diagnostyki, analizę ciekawych przypadków i rzeczywistych problemów diagnostycznych. To znacznie poszerza wiedzę czysto podręcznikową. Co ważne, wykłady organizowane przez firmę Euroimmun stanowią dla studentów otwartą przestrzeń do dyskusji i zadawania pytań. Mogą one dotyczyć zarówno zagadnień merytorycznych omawianych w ramach zajęć z diagnostyki, jak i praktycznych aspektów zawodu diagnosty laboratoryjnego oraz specyfiki pracy w firmie diagnostycznej. Tutaj szczególnie ciekawe dla studentów specjalności biotechnologia farmaceutyczna są działy R&D, w ramach których rozwijane są testy diagnostyczne, nowe technologie i strategie diagnostyczne. Regularnie organizowane wizyty studentów w siedzibie Euroimmun w Lubece pozwalają im zobaczyć, jak w praktyce funkcjonuje nowoczesna firma działająca w obszarze diagnostyki laboratoryjnej i badań naukowych.

Jakie wrażenie, Pana zdaniem, wywierają takie wyjazdy na studentach? Które elementy tych wizyt są dla nich szczególnie inspirujące lub wartościowe?

Wizyty studentów w siedzibie firmy składają się z trzech perfekcyjne zaplanowanych przez zespół Euroimmun Academy części. Każda z nich niesie inne wartości, każda jest niezwykle ważna. W ramach pierwszej części wizyty studenci mają okazję uczestniczyć w wykładach, w trakcie których dowiadują się, w jaki sposób funkcjonuje firma – od informacji dotyczących początku i powstania, pierwszego pomysłu i wizji do momentu, w którym obserwują rosnący międzynarodowy zasięg firmy i konkretne dane liczbowe, uzmysławiające, jak bardzo potrzebna jest nowoczesna diagnostyka. W ramach wykładów pogłębiają także swoją wiedzę dotyczącą technik immuno- i biochemicznych – dzięki temu, że każdy z wykładów prowadzony jest przez specjalistę w danej dziedzinie, np. oczyszczania białek.

W drugiej części wizyty studenci mają okazję zajrzeć do laboratoriów, gdzie powstają testy, z którymi byli związani przez cały semestr. Mogą zweryfikować, czy wiedza i doświadczenie, które zdobyli w trakcie realizacji programu studiów, faktycznie mogą być przydatne i wystarczające w pracy firmie biotechnologicznej.

Trzecia część wizyty pozwala na spojrzenie zupełnie różne od akademickiego, dla studentów biotechnologii pewnie często zaskakujące. Wizyta przenosi się do części produkcyjnej i inżynieryjnej firmy – tutaj dokładnie widać konieczność koordynacji działań różnych zespołów i zakres prac, jakie niezbędne są w firmie diagnostycznej.

Dziękuję za rozmowę.
Rozmawiała: Małgorzata Kozłowska