Choroba anty-IgLON5 to rzadkie i wciąż słabo poznane schorzenie neurologiczne o podłożu autoimmunizacyjnym, związane z obecnością przeciwciał przeciwko białku IgLON5 – cząsteczce adhezyjnej neuronów. Białko to uczestniczy w tworzeniu i utrzymaniu połączeń międzykomórkowych oraz prawidłowym funkcjonowaniu sieci neuronalnych, jednak jego dokładna rola fizjologiczna nadal pozostaje przedmiotem badań.

Do najbardziej charakterystycznych objawów choroby należą zaburzenia snu (zwłaszcza parasomnie oraz zaburzenia oddychania podczas snu), zespół opuszkowy (trudności z połykaniem i mową), zaburzenia chodu, pogorszenie funkcji poznawczych oraz różnego rodzaju zaburzenia ruchowe. Rokowanie jest zazwyczaj niekorzystne, choć u części pacjentów odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie immunomodulujące może przynieść wyraźną poprawę.

Nietypowy przebieg choroby opisany w Journal of Neurology

Każdy nowy opis przypadku choroby anty-IgLON5 dostarcza cennych informacji na temat jej obrazu klinicznego i mechanizmów patogenetycznych. Szczególnie interesujące są przypadki odbiegające od typowego przebiegu, ponieważ poszerzają wiedzę o tym rzadkim schorzeniu i mogą ułatwić jego rozpoznawanie w codziennej praktyce.

Jednym z takich doniesień jest publikacja przygotowana we współpracy ekspertów Euroimmun oraz ośrodków klinicznych w Lubece i Hamburgu, opublikowana na łamach Journal of Neurology. Autorzy opisali pacjenta z chorobą anty-IgLON5, u którego wystąpił wyjątkowo nietypowy i ciężki przebieg choroby, oporny na leczenie pierwszego rzutu.

Rozpoznanie ustalono na podstawie obrazu klinicznego oraz wykrycia przeciwciał anty-IgLON5 w surowicy i płynie mózgowo-rdzeniowym z wykorzystaniem testu CBA (ang. cell-based assay) Euroimmun.

Do pierwszych objawów należały m.in. bezdech senny i drżenie kończyn. W dalszym przebiegu wystąpiły również krwotok śródmózgowy, napady padaczkowe, objawy psychiatryczne, liczne udary niedokrwienne mózgu oraz niewydolność nerek. W kolejnych miesiącach rozwinęły się dysfagia oraz niewydolność oddechowa wymagająca wykonania tracheotomii, którym towarzyszyło znaczne i utrzymujące się obniżenie poziomu świadomości.

Leczenie pierwszego rzutu z zastosowaniem glikokortykosteroidów oraz dożylnych immunoglobulin przyniosło jedynie przejściową poprawę. W związku z dalszym pogarszaniem się stanu chorego zdecydowano o wdrożeniu immunoterapii drugiego rzutu z wykorzystaniem rytuksymabu. Już po sześciu tygodniach od rozpoczęcia leczenia zaobserwowano wyraźną poprawę kliniczną, która utrzymywała się i stopniowo narastała przez kolejne sześć miesięcy.

Przypadek, który poszerza obraz kliniczny choroby

Opis ten zwraca uwagę przede wszystkim na współwystępowanie typowych i nietypowych objawów choroby anty-IgLON5. Bezdech senny oraz objawy psychiatryczne wpisywały się w dobrze poznany obraz kliniczny i naprowadziły lekarzy na właściwe rozpoznanie.

Znacznie większe zainteresowanie budzi jednak współistnienie wysokich mian przeciwciał anty-IgLON5 z udarami niedokrwiennymi, krwotokiem śródmózgowym oraz powikłaniami ogólnoustrojowymi, takimi jak niewydolność nerek. Zdaniem autorów obserwacje te mogą sugerować udział dodatkowych mechanizmów patofizjologicznych, w tym potencjalnego zajęcia mikrokrążenia. Hipoteza ta wymaga jednak potwierdzenia w dalszych badaniach.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za autoimmunizacyjnym charakterem procesu chorobowego była dobra odpowiedź na leczenie rytuksymabem – przeciwciałem monoklonalnym prowadzącym do eliminacji limfocytów B. Obserwacja ta wzmacnia hipotezę o kluczowym znaczeniu tych komórek w patogenezie choroby anty-IgLON5.

Czy przeciwciała anty-IgLON5 mogą stać się biomarkerem rokowniczym?

Obecność przeciwciał anty-IgLON5 w surowicy silnie wspiera rozpoznanie choroby, a u około 90% pacjentów są one wykrywane również w płynie mózgowo-rdzeniowym. Nadal jednak niewiele wiadomo o zmianach ich miana w trakcie leczenia oraz o ich potencjalnym znaczeniu prognostycznym.

W opisanym przypadku poprawie stanu klinicznego towarzyszył systematyczny spadek miana przeciwciał. W surowicy obniżyło się ono z 1:3200 do 1:1000 po kolejnych cyklach leczenia dożylnymi immunoglobulinami, a po sześciu miesiącach od pierwszej dawki rytuksymabu osiągnęło wartość 1:32.

Choć pojedynczy opis przypadku nie pozwala na wyciąganie jednoznacznych wniosków, obserwacja ta sugeruje, że miano przeciwciał anty-IgLON5 może w przyszłości znaleźć zastosowanie jako biomarker rokowniczy i narzędzie do monitorowania skuteczności leczenia. Potrzebne są jednak dalsze badania, które pozwolą określić wartość biomarkerów obecnych zarówno w surowicy, jak i w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz lepiej wyjaśnią mechanizmy immunopatologiczne leżące u podłoża choroby anty-IgLON5.

Tłumaczenie na podstawie: https://www.euroimmunblog.com/new-study-anti-iglon5-disease/