Odra to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa odry (ang. measles virus, MV). Szerzy się on drogą kropelkową, a do zakażenia dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z wydzielinami jamy nosowo-gardłowej (głównie na skutek kichania lub kaszlu). Ryzyko zachorowania na odrę dla osoby nieuodpornionej po kontakcie z chorym wynosi 90–95%! Co więcej, szacuje się, że każdy chory jest w stanie zakazić osiemnaście następnych osób. Szczepienia znacząco zmniejszyły częstość występowania odry w Europie, jednak pomimo stosunkowo wysokiego poziomu wyszczepialności, choroba ta nadal powoduje częste wybuchy epidemii i pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów wśród dzieci na całym świecie.

Charakterystyczne objawy odry

Chorzy w ostrej fazie odry wykazują szeroki zakres objawów klinicznych, takich jak wysoka gorączka, złe samopoczucie, kaszel, katar oraz zapalenie spojówek. Na kilka dni przed pojawieniem się charakterystycznej wysypki na skórze, zwanej osutką, pojawiają się zmiany na śluzówce jamy ustnej, czyli tzw. plamki Koplika, które przypominają ziarnka soli otoczone czerwoną obwódką. Obecność tego objawu potwierdza pewną diagnozę odry. Wysypka początkowo pojawia się w okolicach uszu, potem na czole i skórze twarzy, a następnie rozprzestrzenia się na ramiona, klatkę piersiową, plecy, uda i stopy. Utrzymuje się około siedmiu dni, stopniowo zanikając. Śmiertelność w przypadku odry jest głównie spowodowana powikłaniami bakteryjnymi, do których zalicza się zapalenie płuc (1–6% chorych), zapalenie ucha środkowego (7–9% chorych) oraz zapalenie mózgu (dotyczy mniej niż 0,5% chorych).

Rozpoznanie laboratoryjne – testy serologiczne

Przeciwciała przeciwko wirusowi odry można wykryć w surowicy niemal u wszystkich pacjentów zarówno w trakcie, jak i po przebytym zakażeniu, co czyni je niezawodnym markerem diagnostycznym. Immunoglobuliny klasy IgM zaczynają być produkowane krótko po pojawieniu się objawów – u 50% pacjentów można je wykryć już w ciągu trzech dni od początku choroby, a u ponad 90% w ciągu 10 dni od wystąpienia wysypki. Przeciwciała klasy IgG pojawiają się w późniejszym okresie i w przeciwieństwie do przeciwciał klasy IgM utrzymują się w surowicy ozdrowieńca przez wiele lat, są również obecne u osób zaszczepionych przeciwko odrze.

Nowość w portfolio EUROIMMUN

Nowością w ofercie EUROIMMUN jest test Anti-Measles Virus ELISA 2.0 (IgG) (nr katalogowy EI 2610-9601-2G), który jest pomocny w diagnostyce w kierunku zakażenia wirusem odry oraz umożliwia ocenę statusu immunologicznego. Test pozwala na ilościowe lub półilościowe oznaczanie swoistych przeciwciał IgG. Posiada certyfikat CE i jest zgodny z rozporządzeniem IVDR (In Vitro Diagnostic Regulation), które wprowadza bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące jakości i bezpieczeństwa testów stosowanych w diagnostyce laboratoryjnej. Test EUROIMMUN został skalibrowany względem międzynarodowego standardu 97/648 WHO (3rd International Standard for Anti-Measles, NIBSC Code 97/648) i może być w pełni zautomatyzowany przy użyciu analizatorów EUROIMMUN Analyzer I/I-2P oraz EUROLabWorkstation ELISA.

Badanie DBS – doskonała alternatywa dla surowicy

Nowością jest możliwość zastosowania jako materiału do badania, obok standardowo stosowanej surowicy i osocza, próbki suchej kropli krwi (ang. dried blood spot, DBS). Pobranie próbki odbywa się poprzez wkłucie za pomocą lancetu w opuszkę palca i jest alternatywą dla konwencjonalnej metody pobierania krwi żylnej. Krew włośniczkowa nanoszona jest następnie na specjalną kartę z kodem kreskowym i po wysuszeniu może zostać wysłana do analizy w laboratorium, co sprawia, że zestaw do pobierania DBS może być wykorzystywany zarówno przez personel medyczny, jak i pacjentów w warunkach domowych. Dzięki bezproblemowej metodzie pobierania oraz wysokiej stabilności próbki diagnostyka przy użyciu DBS jest szczególnie przydatna w rutynowych badaniach, badaniach naukowych oraz w regionach o słabo rozwiniętej infrastrukturze medycznej.

W celu oceny zgodności wyników uzyskanych dla różnych typów materiałów badawczych za pomocą testu Anti-Measles Virus ELISA 2.0 (IgG) porównano próbki DBS z próbkami surowicy pobranej z krwi żylnej. Analiza 185 par próbek wykazała 100% zgodność wyników. Dodatkowo, na podstawie 225 próbek oceniono czułość i swoistość diagnostyczną testu, które wyniosły odpowiednio 96,8% i 100%.

Kompleksowa oferta EUROIMMUN w diagnostyce odry

Oferta EUROIMMUN w zakresie diagnostyki serologicznej odry obejmuje szeroki wybór testów opartych na technologiach ChLIA oraz ELISA.

Dostępne są testy ChLIA:

• IDS Measles (IgM), nr kat. IS-ID6001
• IDS Measles (IgG), nr kat. IS-ID5901

oraz testy ELISA:

• Anti-Measles Virus ELISA 2.0 (IgG), nr kat. EI 2610-2 G – NOWOŚĆ 
• Anti-Measles Virus ELISA (IgM), nr kat. EI 2610 M
• Anti-Measles Virus NP ELISA (IgM), nr kat. EI 2610-4 M
• Avidity determination of antibodies against measles viruses (IgG), nr kat. EI 2610-1 G  – ocena awidności
• Antibodies of the IgG class against Measles virus in cerebrospinal fluid, nr kat. EI 2610-L G – ocena specyficznych przeciwciał IgG w płynie mózgowo-rdzeniowym

Tak szeroki wybór pozwala na elastyczne dopasowanie metody diagnostycznej do potrzeb laboratorium oraz sytuacji klinicznej pacjenta.

Podsumowanie

W obliczu rosnącej liczby przypadków odry na całym świecie dostęp do nowoczesnych i wiarygodnych metod diagnostycznych, takich jak testy oparte na próbkach DBS, może wspierać globalne wysiłki w zakresie monitorowania sytuacji epidemicznej i zapobiegania tej chorobie. Nowy test EUROIMMUN Anti-Measles Virus ELISA 2.0 (IgG) to krok w stronę usprawnienia diagnostyki, co ma ogromne znaczenie zarówno w krajach rozwiniętych, jak i w regionach o słabszej infrastrukturze medycznej.

Piśmiennictwo

1. https://www.euroimmunblog.com/revvitys-euroimmun-receives-ce-mark-for-novel-measles-antibody-detection-assay/ [dostęp: 04.03.2025].
2. https://www.euroimmun.pl/system-dbs-alternatywna-metoda-pobrania-materialu-do-badan-euroimmun-anty-sars-cov-2-elisa/ [dostęp: 04.03.2025].
3. Pawłowska B., Co z tą odrą – powrót niebezpiecznej choroby staje się faktem, Diagnosta Laboratoryjny 2019; 4 (57).
4. Moss W., Griffin D., Global measles elimination, Nat Rev Microbiol 2006; 4: 900–908, https://doi.org/10.1038/nrmicro1550.